محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )
220
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )
ما يومى . . . و يوم : « ما » زايده است و « يوم » نخست ، فاعل و دومى ، عطف بر آن است . بينا : واژه « بين » هم ظرف مكان ( جلست بينهما ) و هم ظرف زمان ( بين الطلوعين ) واقع مىشود و پسوند الف به جاى اوقات حذف شده آمده است و با در نظر گرفتن واژههاى حذف شده ، اينگونه بوده است : « بين اوقات الإستقالة منها عقدها لغيره » لشدّ ما : حرف « ل » زايده و براى تاكيد و « شدّ » فعل ماضى و « ما » مصدرى است و مصدر حاصل از آن ، فاعل « شدّ » به حساب مىآيد . لعمر اللّه : حرف « ل » زايده و براى تاكيد و « عمر » مبتدايى است كه خبر آن ، هميشه حذف مىشود ( لعمر اللّه قسمي ) . اين ساختار به اين معنا است كه به پايدارى و جاودانگى خداوند سوگند مىخورم . شرح و تفسير ( فرأيت أنّ الصبر على هاتا أحجى ، فصبرت و في العين قذى ، و في الحلق شجا ) امام على عليه السّلام بر رنج و محنت بردبارى ورزيد كه چارهاى جز صبر نداشت و اگر بردبار نبود ، به وضعى گرفتار مىآمد كه سختتر و دردآورتر بود . در پاسخ به اين پرسش كه آيا بىصبرى حاكى از بىايمانى است ، بايد گفت كه مقوله صبر در حيطه عقل و نه دين قرار دارد . صبر و تحمل ، نتيجه فرآيند مقايسه ميان دو ضرر است كه راه گريزى از آنها وجود ندارد و هركس به تنهايى اين مقايسه را انجام مىدهد . بديهى است كه انسان عاقل ، گزينهاى را انتخاب مىكند كه آسانتر بوده و ضرر كمترى داشته باشد و نقش دين در اين بين ، تاييد حكم و انتخاب عقل است . اما احاديثى مانند : « ايمان بدون